Søgulig verkætlan í Norðagøtu

http://en.wikipedia.org/wiki/Harpa_(concert_hall)

Meðan tað aðrastaðni í landinum verður fundast og tosað og prátað og býarplanlagt í eina óendaligheit uttan at so øgiliga nógv hendir ítøkiliga við t.d. miðbýnum í Klaksvík, Musikkskúlanum ella einum nýggjum Tjóðpalli, tykist Eysturkommuna fús at kasta seg út í dygdarverkætlanir. Tað skiltist á øllum brøgdum fyrr í vikuni, tá Eysturkommuna boðaði frá, at avtala er gjørd við heiðurslønta arkitektin Ósbjørn Jacobsen Arkitektar (- partur av Henning Larsen Architects). Eg havi spurt Ósbjørn Jacobsen hvussu verður, og hann tykist sera spentur uppá verkætlanina. Tað er jú rættiliga serstakt - um ikki søguligt - at ein kommuna byggir eitt býráðshús, tað vanliga er, at kommunan flytir inn í ein bygning, sum er bygdur til eitt annað endamál. Osbjørn Jacobsen Arkitektar skulu tekna, projektera og hava eftirlit við allari byggingini vegna kommununa. Nýggja býráðshúsið skal standa á Oyruni í Norðagøtu, verður umleið 590 m2, og samlaði kostnaðurin er mettur at verða 12 mió. kr. Hetta eru sjálvandi nøkur heilt onnur tøl enn tá vit hyggja at kostnaði og stødd av Hørpu í Reykjavík (sí leinkið undir myndini), sum Ósbjørn Jacobsen og Henning Larsen Architects vórðu heiðraðir við Mies van der Rohe heiðurslønini fyri í fjør. Men ein minni bygningur kann væl enda við at verða spennandi í vakra umhvørvinum í Norðagøtu. Fýra starvsfólk arbeiða á teknistovuni í Syðrugøtu, og tey eru longu farin í holt við at fyrireika nýggja býráðshúsið hjá Eysturkommunu. Vit gleða okkum!

(KP)

Byggilist snýr seg ikki bert um vakurleika

  

Gamalt og nýtt

Føroyska lyndið til at dyrka tað farna er innan byggilistina eftir øllum at døma avmarkað til ávísar avgamlar bygningar við flagtekju. Hetta sæst, nú umbyggingin av bygningum á Vestaru Vág er partvíst liðug, og gamla Saltsølan er transformerað til ein snøggan, men fullkomiliga anonyman bygning. Undirritaða hevur fleiri ferð gjørt vart við, at okkum tørvar størri byggilistarligt fyrilit, men eg havi altso eisini tosað við fleiri arkitektar, sum halda tað sama. T.d. heldur Gunnar Hoydal, arkitektur og rithøvundur, at farast má fram við varsemi og við greiðari ætlan um, hvat kann fáast burtur úr umbygging og nýbygging.

Tórshavnar Kommuna hevur kunngjørt, at Vinnuhúsið Vestara Vág um stutta tíð verður veruleiki í teirri umbygdu Saltsøluni. Húsið skal eftir øllum at døma vera partur av einum Silicon Valley átøkum  vinnuøki mitt í føroyska høvuðsstaðnum og tá yvirritaða nú fer at finnast at verkætlanini, er tað ikki avvarðandi arkitektavirki, sum hevur staðið fyri byggjarínum, sum verður brikslað. Als ikki. Ábyrgdina fyri tí, sum hendir á økinum eigur byggiharrin, Tórshavnar Kommuna, sum uttan fyrilit er farin í holtur við at beina fyri ídnaðarsøguligum dýrgripum á einum tí áhugaverdasta økinum í okkara høvuðstaði. Saltsølubygningurin er farin, og Bacalaobygningurin er væl á veg, og tá arbeiðið er liðugt verða flest spor av fortíð og av upprunasamleikanum á Vestaru bryggju ruddað burtur í eini penleikans ruddingaraldu.

Silicon Valley í Havn?

Vinnan er grundleggjandi týdningarmikil og skal hava góðar umstøður - tað vita og góðtaka tey flestu. Tað er verri at fata og góðtaka, hví vinnan skal vera ómentað, hví hon skal hava so andleysar karmar. Tað mátti verið møguligt onkursvegna at sameina tingini. Vit sóu sama trupulleika á Tvøroyri herfyri, tá Varðin Pelagic ikki tók sær tykni av mentanarsøguligu dýrgripunum á bryggjuni har, fyrr enn virkið í roynd og veru varð tvungið til at taka atlit. Sjúrður Olsen úr Vinnunevndini í Tórshavnar Kommunu hevur í fjølmiðlunum greitt frá m.a., at Vinnunevndin ímyndar sær eitt kveikingarstað eins og "Silicon Valley" á Vestaru bryggju, og at Saltsølubygningurin verður nútímansgjørdur fyri umleið 45 milliónir kr. Bygningurin skal nýtast til at hýsa fyritøkur, sum hava eitthvørt við sjógvin at gera, og pláss verður fyri 15 til 20 fyritøkum. Gamaní er umvælda Vinnuhúsið við Vestaruvág snotiligt við nýmótans glasfasadu, men hesin kaldi, blái glasbygningurin fær meg at sakna tann kiksaða, løgna Saltsølubygningin við smáu flisunum á grundini og eg haldi, at umvælingin sum heild sær út til at vera framd uttan atlit til hvussu bygningurin sá út fyrr. Hetta sama er við at henda við tí fína hvíta og bláa Bacalaobygninginum við teimum serstøku maskinhallargluggunum, har fasadan, sum vendir út móti sjónum og sum sæst frá flatskattabrúnni við Kaffihúsið í Vágsbotni, longu er broytt munandi.

Bacalao fyrr

Bacalaobygningurin nú, klæddur við stálplátum á einu síðuni

Føroyingar virðismeta tað avgamla

Samanumtikið tykist tað sum um, at føroyingar í stóran mun virðismeta og romantisera estetikkin frá gamla bóndasamfelagnum, hús við flagtekjum osfr., sum vit fegin vilja varðveita, meðan lítil og eingin áhugi er fyri bygningum frá fimtiárunum, teimum mongu smáu blikkklæddu húsunum (sum verða klædd við træ) ella gomlum ídnaðarbygningum. Í størri býum kring allan heimin verður stórur dentur lagdur á at varveita ídnaðarøki og ídnaðarbygningar, tí teir eru sermerktir og partar av søguni hjá býnum. Hugsa vit ein bý sum eina livandi organismu, ið skal skal mennast og liva yvir tíð, skulu nýggj nútíðar íkast heilt vist leggjast afturat javnan, samstundis sum vit verja og bókstavliga byggja víðari á tey søguligu sporini í staðin fyri at viska tey út. Í fleiri býum i Europa eru gamlir ídnaðarbygningar friðaðir og fleiri verða brúktir til listasøvn og annað mentanarligt. Í Keypmannahavn er tað spennandi, sum verður gjørt við risastóra økið hjá Carlsbergfyritøkuni í løtuni. Stóra europeiska Eurovision sangkappingin verður í Keypmannahavn komandi ár, har grand prixið fer at ganga fyri seg í B&W bygningunum á Refshaleøen. Eingin ivi er um, at hetta hongur saman við tí serstaka rustikka autenticitetinum, sum merkir hesar bygningum. Mentan og list trívist væl í gomlum ídnaðarbygningum, tað sæst í Tate Modern í London og nógvar aðrastaðni. Eisini í Føroyum gongur ymiskt mentanarligt fyri seg í gomlum ídnaðarbygningum, í Klaksvík, á Tvøroyri og í Havn í pakkhúsunum og í Østrøms fabrikk, har mentanarvirksemið blómar. Grøni bygningurin á Rundingi hevur í nøkur ár hevur verið brúktur til listahøll og atelier, hetta er skilagott og hesin bygningurin við stóru skipatekningunum í gólvunum verður vónandi varðveittur.

Eitt spennandi býarøki

Vestara Bryggja verður av arkitektum mett sum eitt tað mest spennandi býarøki í Føroyum, mitt í býnum og so er økið velduga stórt sum allur miðbýurin alt Reyn, frá Áarvegnum niðan Tinghúsvegin til Bøkjarabrekku yvir til Tórsgøtu og oman aftur á Vestaru Vág, alt hetta økið sum á mangan hátt liggur sum ein stórur framtíðar møguleiki. Men á hesum økinum eru lutfalsliga fáir av bygningunum, sum kunna sigast at hava eitt ávíst varðveitingarvert virði og tí kann tað undra, at júst Saltsølan og Bacalao/Fiskavirking, sum hava verið við til at skapt serstaka ídnaðarsamleikan í økinum, skulu broytast fyrst. Vinnuhúsið kundi t.d. verið bygt sum nýggjur bygningur yvir av einari skynsamt renoveraðari Saltsølu- ella Bacalao fasadu, hetta kundi veruliga skapt eitt dynamiskt býarrúm við hópin av møguleikum. Eftir tekningini at døma, so verður næstan onki byggilistarligt spor av týdningi eftir á Vestaru Bryggju tá allur Bacalaobygningurin eisini er renoveraður sambært ætlanini og tað haldi eg vera ómetaliga skeivt og eg skilji ikki, at eingin arkitektur talar at, t.d. býararkitekturin - ella er nakar býararkitektur yvirhøvur til í løtuni í Tórshavn? Eg sakni yvirhøvur atlit og reaktiónir, tá eldri bygningar verða tiknir burtur. - "Latið ei søguna doyggja" syngja vit av hjarta, men meina tað eftir øllum at døma bara, tá tað snýr seg um bygningar, sum frammanundan eru friðaðir og sum vit tessvegna vita hava onkran mentanarligan týdning, t.d. á Tinganesi og á Reyni, og heldur ikki har er virðingin serliga stór, tá Tórshavnar Kommuna kann finna uppá at seta gomlu søguligu Pæsastovu í Bringsnagøtu uppá ein sølulista. Tað var jú har, pionerurin Jens Christian Svabo livdi og har hansara virðismikla nótaskráseting av samtíðartónleikinum varð funnin. Eiga vit ikki í okkara lítla høvuðstaði at halda fast í tílíkum mentanarsøguligum og ídnaðarsøguligum bygningum. Gamli kjøtbýurin í Keypmannahavn er dømi um ein tílíkan ídnaðarsøguligan býarpart, sum í umvælingini varð varðveittur í gomlum funktionalistiskum stíli, og sum er livnaður upp sum kreativur og listarligur miðdepil í danska høvuðstaðnum.

Havnin innan fyri Stóragarð

Gunnar Hoydal var býararkitektur í Havn í 25 ár frá 1972 til 1997, og í fjør var hann við til at gera visionera bóklingin "Havnin innan fyri Stóragarð", sum m.a. umrøddi alt økið á Vestaru Bryggju, sum hann metir vera týdningarmesta økið í Havnini: "Tað er stórt og vítt, mitt í býnum, men illa farið við stórum og tómum bygningum, sum ikki vita, hvat skal verða og hvussu, men við nógvum møguleikum. Í bóklinginum verður skotið upp at skapa eitt virkið umhvørvi fyri gransking og hægri lestri og lata Fróðskaparsetrið vaksa av Debesartrøð og oman móti bryggjuni. Ivasamt er enn, hvussu verður við fiskavirking her, men annað virksemi kundi verið við vørumenning, skipasmíði og havrannsóknum, og eitt virkið listaumhvørvi kundi verið í einum parti av teimum gomlu bygningunum. Oljugoymslurnar eiga at verða fluttar burtur úr býnum, og har kundi í staðin verið bygdar lestraríbúður." Víst verður í bóklinginum eisini til royndir aðrastaðni, t.d. Carlsberg í Keypmannahavn og Urban Live Lab í Tokyo.

Saltsølubygningurin fyrr

Vinnuhúsið - gamli saltsølubygningurin

Saknar ikki saltsølubygningin

Gunnar Hoydal harmast ikki um umbyggingina av Saltsøluni, sum hann altíð hevur hildið verið ein heldur misháttan og kaldan bygning, sum í nógv ár hevur havt tørv á umvæling og ábøtum: "Tað serstaka er í grundini støddin á honum og teir nógvu fermetrarnar í honum, men ljósviðurskiftini innan eru vánalig, tí vindeygu eru ikki í síðuni móti Bacalao. Tunnuvirki var inni har í sínari tíð, tá sildafiskiskapurin var upp á tað besta, og søgan um saltið er áhugaverd, men byggisøguliga er virðið ikki stórt. Eg haldi, at tað nú er ein meira hugaligur bygningur at síggja til, men tað er at undrast á, at hetta stóra arbeiðið er gjørt uttan at vita rættiliga, hvat skal vera í honum. Tað er ein øvugt mannagongd, tí vanliga er avgerandi takið í einari byggiætlan at vita gjølla, hvat skal verða í bygninginum."

Eitt saknað skrímsl

Viðvíkjandi teimum byggilistarligu fyrilitunum fyri verandi bygningum er altíð ráðiligt at fara varliga fram, heldur Gunnar Hoydal og heldur fram: "Eg hugsi ofta um tvey dømi, sum tóku seg upp ta fyrstu tíðina, eg var býrarkitektur í Havn. Annað var bilaverkstaðurin hjá Júst Sivertsen í gamla býnum. Tað var ein stórur betongbygningur, mitt ímillum tey lágu húsini á Bakkahellu. Arbeiðið upp á bilarnar fór fram í kjallaranum og í túninum, og lastbilarnir vóru hægri enn tekjurnar á flestu grannahúsunum. Men at keypa bygningin við tí eina endamáli at taka hann niður, tað var í fyrstani ovboðið hjá fleiri býráðslimum. Tað bar kortini til, og í dag er urtagarðurin vestan fyri bæði húsini í Kina eitt prýði í býnum. Hitt dømi er gamla Perlan, sum stóð á trýkantinum millum Mylnugøtu og brekkuna niðan á Bryggjubakka. Eingin vinkul var beinur, annar skjøldurin var breiður, hin lágur, rukkupláturnar vóru skoyttar og rustaðar: Hon var eitt skrímsl, men hevði tað yndið, sum roynd og láturmild fólk eiga. Zacharias Heinesen hevði átt Perluna, William hevði havt sína málarastovu uppi á loftinum, og úr miðhæddini komu tónar frá ungdómi, sum royndi nýggjar og øðrvísi leiðir. Húsið hevði søgu og týdning í býarmyndini, men knappliga ein dagin var hon burtur, tikin av ósemju í býráðnum. Síðani havi eg saknað hana, nú í 33 ár".

Bacalaobygningurin má varðveitast

Gunnar Hoydal tekur samanum: "Tað byggilistarliga er ikki bara tað vakra, tað eru eisini søgurnar og tað søguliga. Tí er rætt at fara fram við fyriliti og varsemi og við greiðari ætlan, hvat kann fáast burtur úr umbygging ella nýbygging. Eftir mínum tykki er lítið av bygningum við byggilistarligum áhuga á Vestaru Bryggju uttan bygningurin hjá Bacalao, sum er eitt tað seinasta verkið hjá H.C.W Tórgarð, arkitekti. Tað eigur at verða varðveitt í sínum upprunaliga líki".

Hóast Bacalaobygningarnir eru slitnir og skoyttir er talan um eitt vakurt bygningsverk, sum eigur at verða varðveitt.

Gamli Saltsølubygningurin og saltsiloin

Fleiri av gomlu bygningunum eru klæddir við metalbylgjuplátum

Byggilistarliga er økið sera kloddut og sjarmerandi, her er ein gul hurð uttan fyri skeltið Thorshaven Shipyard

Kinna Poulsen

Nýggi Bank Nordik - Eitt arkitektoniskt prýði fyri Havnina

It´s a....

Hann sær eitt sindur ekstraterrestriellur út, nýggi bygningurin hjá Bank Nordik, og hann hevur longu fingið onkra atfinning frá onkrum, sum halda hann vera nóg so fremmandan í mun til føroyskan byggisið. Eg havi hinvegin hug at líta á byggilistarligu góðskuna, tá eg veit, at hon er dygdarmett av tveimum av okkara allarbestu arkitektum - Gunnar Hoydal og Ósbjørn Jacobsen, sum Bank Nordik hevur leitað sær ráð frá. Men út frá fantommyndunum haldi eg í grundini eisini sjálv, at rundbygningurin í uppskotinum, sum MAP Arkitektar (v.Rúna Abrahamsen og Heidi H.Poulsen) í samstarvi við ZETA Arkitektar (Ragnar Zachariassen og Søren Yde Jensen) hava gjørt, er ómetaliga vakur og stórsligin. Á sama hátt sum Marknagilsdepilin verður nýggja høvuðssætið hjá Bank Nordik eitt arkitektoniskt prýði fyri Havnina. Vit gleða okkum til at síggja bygningin, tá hann eftir ætlan stendur liðugur í 2015, og ynskja MAP Arkitektum hjartaliga til lukku.

(KP)

Henning Larsen er deyður

Danski arkitekturin, Henning Larsen doyði í gjár, 22. juni 87 ára gamal. Nógv kenna hann helst fyri ta nýggju donsku operuna, sum gjørdist eitt satt stríðsmál millum Henning Larsen og byggiharran, Mærsk Mckinney Møller. Henning Larsen varð útbúgvin á kunstakademinum í Kph. í 1952 og byrjaði sína byggilistaligu leið á teknistovuni hjá stóra arkitektinum Arne Jacobsen, har hann dvaldist eitt stutt tíðarskeið. Í 1959 stovnaði hann sína egnu teknistovu, Henning Larsen Architects, sum er háttvird teknistova, eisini á altjóða støði. Eitt nú er teknistovan kend fyri uttanríkisráðið í Riyadh og eisini stóð teknistovan fyri glæsiliga íslendska mentanarperluni Hørpu, sum føroyski arkitekturin og partaeigari í Henning Larsen Architects, Ósbjørn Jacobsen stóð fyri. Henning Larsen Architects áttu eisini vinnarauppskotið til arkitektakapping um miðbýin í Klaksvík, men tað er ivasamt um henda verkætlan nakrantíð verður gjøgnumført og tað er kanska gott, tí so hevði Klaksvík alt fyri eitt verið kilometrar framman fyri Havnina í progressivari nýhugsan við byggilistarligum skili. http://www.archdaily.com/241997/klaksvik-city-centre-henning-larsen-architects/

Henning Larsen arbeiddi við byggilistini í hálva øld og hansara árin og týdningur er stórur fyri danskan arkitektur. Eg hugsi um hann við stórum takksemi hvørja ferð eg gangi gjøgnum ljóshavið niðan trappurnar í framúrskarandi umbyggingini av Ny Carlsberg Glyptotek í Keypmannahavn. 

http://www.saudigazette.com.sa/index.cfm?method=home.regcon&contentID=2010012160830&archiveissuedate=21/01/2010

(KP)

Handanin av Mies van der Rohe heiðurslønini

Frá heiðurslønarhandanini, Ósbjørn Jacobsen og design-toymið saman við Xavier Trias, borgarstjóra í Barcelona

Fríggjadagin var Ósbjørn Jacobsen í Barcelona saman við starvsfelagum sínum í Henning Larsen Architects og tók í móti prestisjumiklu Mies van der Rohe heiðurslønini fyri Hørpu í Reykjavík. Hetta er ein heiðursløn sum í tign kann samberast við Nobelheiðurslønina og hevur hon tessvegna stóran týdning fyri Ósbjørn Jacobsen og fyri hansara fyritøku. Hann greiðir frá, at nógv var gjørt burtur úr heiðurslønarhandanini fríggjadagin: "Dagurin  byrjaði við tíðindafundi á morgni á sjálvum føðistaðinum hjá tí modernistiska arkitekturinum, sum er týska pavilliongin, ið Mies van der Rohe teknaði til heimsframsýningina í 1929 í Barcelona (mong meta hetta verk at verða eitt av teim týdningarmestu fyri modernistisku menningina í 20. øld - pavilliongin varð niðurtikin aftan á heimsframsýningina, men varð endurbygd í 80'inum og er opin fyri almenninginum.". Á middegi var sjálv handanin og har vóru ymisk almenn umboð til staðar, EU Kommiserurin, borgarstjórin í Barcelona, umboð fyri Mies van der Rohe grunnin og mong onnur, hetta gekk eisini fyri seg í pavilliongini. Seinnapartin var fernisering í sambandi við eina stóra framsýning um seinastu 25 árini við virðislønini á Museu Nacional d'Art de Catalunya. Framsýningin fer at ferðast runt í Europa komandi árið. Klokkan 17 var kjak millum vinnarar, dómarar, ummælarar og onnur, ið hava tikið lut seinastu 25 árini, við heitinum Breaking New Ground, har endamálið var at perspektiverað seinastu 25 árini í europæiskum arkitekturi og kanska koma við einum kvalificeraðum boði uppá hvar vit áttu at farið komandi árini.  -Tað var ómetaliga inspirerandi at hitta og samskifta við fólk úr elituni innan modernaðan arkitektur í vesturheiminum, heldur Ósbjørn Jacobsen: "Fyri okkum sum umboðaðu design-toymið var tað stuttligt at uppliva eina markering av hesum stóra heiðrinum, sum bara ein lítil brotpartur av okkara starvsfelagum sleppa at uppliva í lívinum". Vit ynskja Ósbirni Jacobsen og Henning Larsen architects hjartaliga til lukku enn einaferð við hesum ófatiliga stóra bragdinum. 

http://www.ruv.is/sarpurinn/frettir/07062013/harpa-hlytur-ein-virtustu-arkitektaverdlaun-heims

http://www.dr.dk/P1/Kulturnyt/Udsendelser/2013/06/07141730.htm

http://www.miesarch.com/index.php?option=com_mipress_anterior&cerca=&autor=-1&tipologia=-1&classificacio=3&pais=-1&edicio=2013&lang=en

(KP)

Okkum tørvar kvalifiserað kjak

Okkum tørvar kvalifiserað kjak um heimligar býarætlanir og um byggilistina her á landi. Stórar ætlanir verða í heilum lagdar fram, onkrar verða framdar í verki uttan, at tað hoyrist eitt kis hvørki frá andstøðu (her hugsi eg t.d. um Tórshavnar Býráð) ella frá arkitektum og serfrøðingum innan býarplanlegging. Tað er sera positivt, sjálvandi við virkisfýsni og at tað hendir nakað, men broytingarnar, sum lagt verður upp til, fara at hava avgerandi broytingar og ávirkan við sær í mun til okkara framtíðar býarrúm, og tí má ikki farast fram í óðum verkum. Fleiri av umbyggingunum, sum hava verið í Havn, hava undrað meg eitt sindur, tí tær tykjast framdar uttan virðing fyri teimum dimensiónum og sereyðkennum, sum merkja okkara bý og okkara mentan. 

Nøkur fá undantak hava verið í mun til ta samlaðu serfrøðingatøgnina, eitt nú var fyrrverandi býararkitektur Mikael Viderø í útvarpinum og fanst at ætlanunum hjá Tórshavnar Kommunu um at savna saman fyrisitingina í bygningunum hjá Bank Nordic. Eisini var Albert Isfeldt arkitektur í Degi og Viku fríggjakvøldið og segði sína meining um nýggju ætlaninar um Eystarubryggju, hann legði dent á týdninginum, sum havið og strondin hevur. Hann helt avgjørt, at Skansin má hava samband við havið og at ein bátahylur ikki er nóg mikið. Eg haldi, at vit áttu at kjakast meira um Eystarubryggju og allar hinar ætlaninar og umbyggingarnar og vóni, at tey kvalifiseraðu fara at blanda seg uppí í størri mun enn higartil - eisini uttan at vera eftirspurd

Viðvíkjandi nýggju arkitektakappingini um miðbýin í Havn tykjast atlit eftir øllum at døma vera tikin til atfinningarnar um mangulin uppá kjak, tí her verður byrjað við, at arkitektar og vinnurekandi verða boðin til eina workshop.

Tíðindaskrivið frá Tórshavnar Kommunu ljóðar soleiðis í síni heild: 

Býráðið hevur samtykt at játta pening til eina stóra arkitektakapping um miðbýin, sum skal liggja til grund fyri heildarætlanini, sum ein líka so spentur sum ótolin borgarstjóri hevur bíðað leingi eftir.

- Fyri at koma víðari við málinum at arbeiða við loysnum fyri viðurskiftini í miðbýnum, er neyðugt at viðgera miðbýin bæði sum eina heild og harumframt at gera neyvari uppskot til loysnir á teimum einstøku økjunum, har tað tænir endamálinum at fáa ein vælvirkandi miðbý. Framløgan og hugskotini um ”Havnina innan Stóragarð” eru eisini eitt sera gott íkast til eina slíka miðbýarætlan.

- Tí er gjørd ein ætlan at seta ein stýrisbólk at hava yvirskipaðu ábyrgdina av ætlanini, at seta ein fakligan arbeiðsbólk at standa fyri arbeiðnum, at bjóða arkitektum til eina workshop at viðgera miðbýin, umframt at bjóða vinnurekandi og øðrum áhugaðum til eina miðbýarworkshop, at hoyra viðmerkingar og ynski.

- Síðan verður útskrivað ein hugskotskapping millum arkitektarnar, sum bæði skal fevna um eina heildarætlan fyri miðbýarøkið, og neyvari hugskot fyri tey valdu innsatsøkini. Tá vinnararnir eru funnir verður gjørd ein kostnaðarmeting, sum beinanvegin verður raðfest á langtíðar íløguætlanini. Og so fara vit at gera sáttmálar um arbeiðini, sigur Heðin Mortensen, borgarstjóri.

- Páhaldið um, at onki hendir í miðbýnum, er als ikki rætt. Umframt tey mongu privatu átøkini og handilslívið, so hevur kommunan sjálv gjørt fleiri prosjekt fyri eitt nú Kongabrúnna, Steinatún, Bryggjubakka, Skálatrøð, Vaglið og Tinghúsvegin. Munandi meira lív er í miðbýnum, serliga summarhálvuna. Okkara tekniska deild hevur nú endurkannað ymsu miðbýarøkini.

- Skulu vit liva upp til eina útlendska miðbýarmynd, so tørvar okkum fleiri ting, sum eyðkenna miðbýir aðrastaðni. Men hesi eru ikki torfør at røkka, tá hugsað verður um ráðhúspláss, handilsgøtu, søvn, tjóðleikhús og tónleikahús, umframt eina høvuðsbussstøð við teimum funksjónum, sum hartil hoyra.

- Vit fara tí undir at gera neyv og ítøkilig skipanaruppskot fyri miðøki sum Steinatún, nýkeypta bankabygningin, økið millum bankabygningin í Sverrisgøtu, Kára Hornið og Býarbókasavnið, gongugøtuna, Vaglið og bygningar kring Vaglið, Mylnugarð, Boisensgarð og Gamla Bókhandil, torgið við Gríms Kambansgøtu, fiskasølutorgið og alt økið undir Bryggjubakka.

- Uttanum hesi nevndu eru so uppskot sum býarlund framvið tinghúsvegnum, smáhandilsvirksemi, kafeir og annað á Áarvegnum og á Kongabrúnni og býarlund í Amtmansgarðinum. Annað økið er framvið Tórsgøtu, Dr. Jacobsensgøtu og Skálatrøð, har vit hava mentanarlig tilboð í Tórsgøtu, smáhandilsvirksemi í Dr. Jacobsensgøtu, parkering og nýbygging á Skálatrøð, umframt søguliga umhvørvið við Múllers og Skeiva Pakkhúsi og Østrøm.

- Eitt annað øki er frá Steinatúni og niðan til og við Sjónleikarhúsið, har møguleiki er fyri fleiri miðbýarfunksjónum, so sum býarlund í Grasagarði og garðinum hjá Frk. Kohr.

- At enda kann nevnast økið kring Apotekið, SMS og verandi høvuðsskrivstovu hjá BankNordik, sum inniheldur fleiri miðbýarfunksjónir, sum t.d. býarlund í garðinum hjá Zakaris á Skipafelagnum, høvuðsapotek, sjálvan handilsdepilin og bankabygningin, sum t.d. kann brúkast til størsta heilsudepil í landinum, tá kommunan yvirtekur hann í 2015.

- Býráðið hevur nú játtað pening til at fara í gongd, og vit fara sanniliga ikki at liggja leingi á málinum, tí her skal berast skjótt at, sigur Heðin Mortensen, borgarstjóri, at enda.





(KP)

Alt fyri vinnulívið

 

Vandin fyri at vera reaktioner er hóttandi nær, tá tað snýr seg um broytingar í býarmyndini. Nógv av okkum hava eina romantiska mynd av okkum sjálvum og eina idylliska mynd av okkara býi og tá er lætt at detta í ta grøvina, at halda seg til heildarregluna, at alt nýtt er av tí ónda. Hesin vandin er serliga hóttandi, tá mann ikki er serkøn - og tað eri eg avgjørt ikki, tá talan er um býarplanlegging -  og tað er lætt at siga, at alt nýtt sær skrekkiligt út og ynskja, at alt skal blíva við at síggja út sum í gomlum døgum.

Men við hesum fyrivarnum má eg siga: Tað sær skrekkiligt út. Útbyggingin av Eystaru bryggju í Havn.

Eg haldi, at tað er sera umráðandi, at pláss er til ídnað í býum. Eg haldi, at skipasmiðjan er ein risa fyrimunur fyri Havnina við øllum hennara lívi og ljóðum og teirri variatiónini, sum skipasmiðjan fagurfrøðiliga gevur býarmyndini. Eg haldi eisini, at tað er umráðandi, at alt ikki blívur ov pent og sterilt, og tá er ídnaðurin frálíkur av hava í einum býi, tí ídnaðurin skapar mótspæl til tað pena, sum kann vera á markinum til tað smáborgarliga og keðiliga. Eg elski eisini bingjuskipini, tey síggja fantastisk út, eg elski, at havnin er aktiv og at tað er annað enn hav at síggja á havinum. 

Vinnulívið og ídnaðurin eru til fyrimuns fyri trivnaðin í býnum, so latið okkum bara ansa væl eftir teimum. Men vit hava eisini annað, sum vit mugu ansa eftir. Vøkur gomul bygningsverk sum skansin til dømis, sum nú verður fullkomiliga innilokaður, ella vakra skapið, sum Havnin hevur frá náttúruni út móti sjógvinum, sum nú skal umskapast á óvakran hátt.

Tað má bera til at skapa eina loysn, har vit om somu tíð varðveita tað sum skal varðveitast samstundis sum vit hava rúm fyri nýggjum framtøkum, rúm fyri mentan, rúm fyri menniskjum og rúm fyri vinnilívinum. Eg nokti at trúgva, at tað skal vera ómøguligt. Eri bangin fyri, at ómøguligar støður koma, tá politikarar púra ókritiskt sleiskast fyri vinnilívinum.

Sleiskur hugburður fer ikki at gera nakað gott fyri Havnina, vit mugu síggja býin sum eina heild við nógvum pørtum, sum allir veita býnum sítt og sum skulu vera til saman.



Kelda: Torshavn.fo   "Vinnunevndin hjá Tórshavnar býráð samtykti 30. mai 2013 at fara undir at byggja Skansabryggjuna út. Nevndin hevur leingi arbeitt við málinum um plásstrot á eystara keiøki og at geva vinnulívinum betri karmar, og samstundis við framtíðini í huga skapa møguleikar fyri nýggjum, og í føroyskum høpi ótroyttum virksemi. Málið skal fyri aðrar myndugleikar at taka støðu til, áðrenn byrjast kann, m.a. skal byggisamtyktin broytast og friðingarmyndugleikarnir skulu góðkenna ætlanina."


Í Vinnunevndini í Havnar Kommuna sita:
Sjúrður Olsen
Tróndur Sigurdsson
Halla Samuelsen
Bjørghild Djurhuus
Jákup Dam

Tiltakslimir
Bogi Andreasen
Helena Dam á Neystabø
Sigrún Mohr
Annfinn Brekkstein
Jógvan Arge

(IS)

Ósbjørn Jacobsen og Henning Larsen arkitektar vunnu Mies van der Rohe-heiðurslønina

Virðingarmikla Mies van der Rohe-heiðurslønin fellur sambært DR á fyrsta sinni á danskar hendur nú Henning Larsen Arkitektar vann hana fyri stórbæra musikkhúsið Harpa í Reykjavík. Men hóast fyritøkan er donsk er onkur týdningarmikil føroysk hond uppií, tí tað er Ósbjørn Jacobsen, sum stóð fyri byggiætlanini í Reykjavík, sum framum 350 aðrar byggiætlanir vann heiðurslønina. Vit ynskja Ósbirni Jacobsen hjartaliga til lukku við stóra heiðrinum.


Pedro Kok gjørdi filmin

http://www.dr.dk/Nyheder/Kultur/Oevrig_kultur/2013/04/29/160105.htm

Blundadalur revisited

Eg mundi dottið av stólinum, tá eg av permuni á vikuskiftissosialinum skilti, at ljósmastrarnar á Tórsvølli í Havn eru sniðgjørdar, altso hugsaðar, konstrueraðar, teknaðar og alt! Á forsíðuni á vikuskiftissektiónini er mynd av eini vakurt brosandi Eyð Strøm, sum eftir øllum at døma hevur teknað hesar útspiltu ljósmastrar. What? Hevur nakar veruliga deseinað hasa skrímslini?

Í sambandi við eina arbeiðsuppgávu havi eg hugt rættiliga nógvar myndir av Havnini í gjøgnum, og alla staðni, har ljósmastrarnar síggjast, skemma tær býarmyndina og nei, hetta kemst IKKI av einum konservativum hugsunarhátti og vantandi viðurkenning av War of the worlds estetikki. Hvørt ting til sína tíð! Eg havi eygu eins og onnur fólk og hatta sær altso farlitt út og blívur við at síggja farlitt út. Eg havi annars noytt meg sjálva til sættis við Blundadal, sum jú frammanundan er ein arkitektoniskur deyðssiglari allur sum hann er og nei eg havi einki í móti fótbólti, bara hann ikki spillir alt útsýnið yvir mín heimbý.

Eyð Strøm, arkitektalesandi hevur eisini eygu, sjálvandi, góð eygu, og hon fekk sambært greinini hjá Rannvá G.Fossaberg í Sosialinum til uppgávus frá býararkitektinum at broyta upprunaliga uppskotið um ljósmastrar til Tórsvøll, sum eftir øllum at døma, eru enn størri og óstortligari enn tær núverandi í teirra spanska upprunalíki. Gongdin í málinum er typisk føroysk uppá allar mátar við tað, at tað verður hurrað í gjøgnum til tess at tey í tí stóra útlandinum (FIFA) skulu vera nøgd. Eyð Strøm fekk bert tríggjar dagar at gera tekningina lidna og tað var ikki lætt, tí øll møgulig krøv frá FIFA skulu yvirhaldast og hvat var so orsøkin til, at arkitektastudenturin fekk so knappa tíð at umráða seg í, jú "Orsøkin til, at Eyð Strøm bert hevði fáar dagar til at sniðgeva fýra nýggjar ljósmastrar til Tórsvøll var tann, at ein stórur dystur var fyri framman. -Eg visti, at skuldi hesin dysturin bíva spældur á Tórsvølli, skuldi vøllurin góðkennast av FIFA og eitt av krøvunum hjá teimum er, at ljósið sum skínur á vøllin, skal vera eitt heilt ávíst ljós...".  Tað snúi seg altso um at náa ein fótbóltsdyst, harragud.

Eg havi ein danskan vinmann, sum dámar at skjóta krákur og sum elskar at koma til Føroyar, ið hann heldur vera eitt sindur sum Texas í kóboytíðini. - Alt ber til her á landi suffar hann alskin, og hesum hevur hann við ávísum modifikatiónum rætt í. Men fyri okkum sum búgva her úti í wild wild west er tað eitt sindur ræðandi við endaleysum møguleikum, sum standast av tilvild og ómegd, av at vit ikki duga at taka okkum sjálvi og okkara býarrúm í álvara. Eyð Strøm hevur einki skeivt gjørt og góð eygu hevur hon av sonnum, tá hon staðfestir: "Eg  haldi á ongan hátt sjálv, at hetta prýðir Gundadal, men.. hetta var ein bundin uppgáva.." og nakrar reglur longur niðri í greinini endurtekur komandi arkitekturin: "Eg eri ofta samd við tí, sum fólkini hava at bera mastrunum, tí eg haldi ikki sjálv, at tær passa inn í umhvørvið, og støddin er heldur ikki tann rætta...". 

Nettupp!

(KP)

Takið ikki burtur tað, sum eyðkennir okkum...

Vit  hava áður havt onkra viðmerking til byggingina í Havn og  her er ein viðmerking, sum Rógvi Thomsen hevur til støðuna í Klaksvík í sambandi við niðurtøkuna av einum húsum har. Eg veit ikki um eg havi rætt í mínum varhuga av at tað í løtuni verður farið eitt sindur fram eftir fummum í einum væl skiljandi áhuga fyri tí virksemi, sum nýtt byggjarí hevur við sær. Arbeiðsskapandi virksemi er sjálvandi av tí góða, og konservativum áhuga fyri at varðveita alt gamalt skulu vit altíð ansa eftir. Men hinvegin er okkara býarsøga so ómetaliga stutt. Tað er serstakliga umráðandi ikki at taka burtur tað, sum eyðkennir okkum og okkara býir. Lesið kjakið á heimasíðuni hjá Norðlýsinum:

http://www.nordlysid.fo/Default.aspx?ID=42&Action=1&NewsId=13726&PID=3773

Rógvi Thomsen:

Eg má siga sum satt er, hevði tað ikki verið fyri ovurhonds vøkru náttúruni, so eru stórir partar av Klaksvíkini ein arkitektonisk marra. Eyðkennið fyri ein góðan bý er, at samanhangur er í honum yvir tíð og stað, at tað sæst týðuliga hvussu býurin er mentur. Bæði húsini hjá Haldor og Rudolf, vóru eyðkendir bygningar fyri fjørutini, tá ið teir vórðu bygdir. Eg segði ikki at teir vóru vakrir, men sermerktir, soleiðis at tú kendi Klaksvíkina aftur. Húsið hjá Eik banka finnur tú allastaðni í verðini, hatta er ein arkitektoniskur parasittur. Hvussu lítið fyrilit hevur verið fyri at varðveita kontinutetin og samanhangini í bygdini eru alt ov nógv dømi um. Gamla Innistova, eitt tað elsta bóndahúsið í Klaksvík, ið eisini var tingstaður, varð tikin niður í 60’unum. Og hvat er har nú: eitt talvborð, ein ikki serliga orginal standmynd, og eitt springvatn. Springvøtn og standmyndir eru allastaðni í heiminum. Men gamla Innistova var bara í Vági í Klaksvík. Gomlu vøkru sýslumanshúsini út í Klaksvík, bygd í 1860’unum vórðu tikin niður í 1970’unum. Gamla Havnaskrivstovan, gamalt pakkhús frá 1850’unum, maltrakterað við husmorvindeygum. Niðanfyri Gamla Skúla var vakur urtagarður, hvat er har nú? Parkeringspláss hjá KFUM og K. Niðanfyri hjá Lützen, handan Stongunum, var vakur gamal urtagarður, gudarnir viti varð av honum, undir hvat betong hann hvarv. Tað er ikki av nostalgi eg skrivi hetta, menning skal vera í øllum býum, men skalt tú hava røtur, so skal eisini kennast ein samanhangur til fortíðina. Tey, ið eru ung í Klaksvík nú, kenna sjálvandi ikki tey støð, ið eg nevni, tí tey eru burtur. Men tað ger tey eisini fyrilitaleys fyri býnum, tí tey síggja bara “nýtt”, býurin verður uttan søgu, alt hitt er burtur, og tey kunnu ikki vita betri. Kemur tú til Klakvíkar, so sært tú fyrst til høgru vøkru Borðoyavíkina, og hvat er so til vinstru, Klingrugarður, ein hópur av ljótum, tilvildarligum pakkhúsum uttan arkitektoniskt virði. Er tað virðiligt fyri ein bý at hava slíka innkomu? Ja, sjálvt sandurin er horvin. So náttúran sleppur heldur ikki undan teimum skipaðu herverkunum ikki um at tala ógvusliga benið undir Klakki.Í veruleikanum, so haldi eg ikki at alt skal varðveitast fyri at varðveitast – tað er tað ikki nakað endamál í. Tað sum eg royni at siga er, at tað sum mann forsømir í Klaksvík er ein samanhangur, so tað sæst hvussu býurin er mentur, bygningar frá ymiskum tíðarskeiðum. At so sumt er meira varðveitingarvert enn annað er onnur søga. Eg haldi tildømis, at tað ikki líkist nøkrum at taka Betesta, sum var, niður, bygningur hevði ein samanhang við søguna hjá brøðrasamkomuni í Klaksvík, hvussu bygningurin við árini varð útbygdur, húsini hjá Eliesar komu afturat o.s.fr. Ein nýggjur samkomubygnur kann byggjast aðrastaðni og høvdu parkeringsviðurskiftini eisini verið munin betri. So kundi Betesda verði brúkt til okkurt annað. Sama kann sigast um hválvkirkjuna frá 1867, tikin niður í 1963/1964. Umframt at vera millum elstu hválvkirkjurnar í Føroyum, so var hon ein harmonisk eind við kirkjugarðin og umhvørvið uttanum. Ráð átti at havt verið at varðveitt hana, bæði fyri at vísa m.a. hvussu broytingar fara fram, men eisini til nýtt virkisøki í vakra gamla bygninginum. Tað er nógv stuttligari at síggja ítøkilig hús heldur enn myndir av teimum. Kirkjan kundi havt verið brúkt sum lítið konserthús ella hvør veit, kirkjusøguligt savn fyri allar Føroyar? Men pyntað hevði hon – í staðin endaði hon sum høsnarhús.

Men tað eru eisini nýggjari bygningar, ið áttu at verði tiknir niður aftur sum skjótast, áðrenn fólk venjast við hvussu ljótir teir eru. Besta dømið er nýggja Keypssamtøkan, hon vendir bakið til Nólsoyar Pálsgøtu, millum Býráðhúsini og handilin gerst ein trong, myrk smoga heldur enn eitt ljóst býarrúm. Hvat turistunum viðvíkur, so skal Klaksvíkin væl fyrst og fremst vera fyri klaksvíkingar at búgva í og trívast í, har fær æstetikkurin so stóran týdning fyri trivnaðin

Vælumtókt New Nordic

Í Berlingske Tidende fær framsýningin New Nordic í Louisiana heilar seks stjørnur út av seks møguligum. -Er ein serligur norðurlendskur samleiki í skandinaviskari byggilist, spyr Louisiana og savnið svarar sjálvt ja við so nógvum fínum dømum, at øll mugu gerast sannførd…". Guðrun og Guðrun eru eisini við á framsýningini, sum er opin inntil 21.oktober. Greinin í Berlingske er her: http://www.b.dk/kunst/skandinavisk-arkitektur-paa-louisiana

Á heimasíðuni hjá Louisiana stendur m.a.: "…30 kulturpersonligheder, designere og kunstnere fra de 5 nordiske lande bidrager med deres svar i en række diarama'er - små teatre - hvori de hver især giver et bud på nordisk identitet i dag. Det kan være små genstande, erindringer, film eller noget helt fjerde, som kan opleves i kasserne. Deltagere er blandt andre kok og iværksætter Claus Meyer, mode- og multimediedesigner Henrik Vibskov, filminstruktør Otto Rosing, designteam Gudrun & Gudrun, forfatterne Erlend Loe og Hallgrímur Helgason, fotograferne Sigurgeir Sigyrjónsson og Dag Alveng m.fl. 
Disse 30 teatre er som et panorama af personlige scenerier, der samlet tegner et broget billede af nordisk identitet i stadig bevægelse - og fører os frem til udstillingens første hovedtema, der sætter stedets betydning i nyt perspektiv. Helt konkret og fysisk i form af huse, som er tegnet og opført specielt til udstillingen af Johan Celsing (S), Jarmund/Vigsnæs (N), Studio Granda (IS), Lassila Hirvilammi (FIN) samt Lundgaard & Tranberg (DK)…"

http://www.louisiana.dk/dk/Menu/Udstillinger/New+Nordic

Vindminkandi byggilist í Klaksvík

Ikki eiti á ambitiøsur hugburður, sum merkir framtíðarætlanirnar hjá Klaksvíkar Kommunu. Tey hava tosað og tosað um handan miðbýin í allar ævir, men nú skal eg eisini lova fyri, at okkurt hendir har norðuri.  Altjóða útbjóðing og vinnarar er háttvirda arkitektatovan hjá Henning Larsen. Ætlanin ljóðar næstan eitt sindur svaklig, tí hon skal eitast at minka um vindin í Klaksvík. Kann hetta veruliga lata seg gera, vil eg fegin biðja um eitt stk vindminking her í Havn eisini, takk! - Tað sær eisini flott út. Vinnarauppskotið er grundað á ein stjørnuskapaðan struktur har miðjan á stjørnini er nýggja býarmiðjan. 

Á heimasíðuni hjá arkitektunum stendur m.a.: 

”Our project consists of a continuous plan that connects the three new city districts with each their own theme”, explains architect and architectural design manager Ósbjørn Jacobsen, Henning Larsen Architects. “The plan offers a new green, recreational area; an urban development with a central, unifying city square and shops, cafes and a library and, as the third new district, a maritime area with a new cultural house and a new maritime museum, among others.” Klaksvík is situated in the northern part of the Faroe Islands on two opposite mountain ridges, connected by a low-lying area where two inlets meet. The location of the city makes it particularly exposed to the wind. “The last 50 years’ urban development in Klaksvík has allowed the wind to whistle through the streets without hindrance. As opposed to this, the proposal for the new city centre takes a historic, urban approach and re-establishes a city centre with a comfortable microclimate”, says Ósbjørn Jacobsen. “Displaced building volumes break the dominant winds and contribute to providing new comfortable shelter zones in the city.” On the basis of the winning proposal, the Municipality of Klaksvík will prepare a new district plan for the development of the city. The plan is expected to be ready during 2012.

http://www.henninglarsen.com/news/press-room/press-releases/sustainable-city-development-in-the-faroe-islands.aspx

http://www.business.dk/ejendom/stjerne-arkitekt-skal-stoppe-vinden-paa-faeroeerne

Miðbýarætlan fyri Havnina har kreativitetur er í hásæti

Ofta hevur verið frammi at gera miðbýarætlan fyri Havnini, og mong munnu tey uppskot vera, sum liggja í skuffunum á Vaglinum - men hettar ger ikki nýggjastu ætlanina, sum kom framm fyri kortum, minni áhugaverda.

Hendan nýggjasta, er tó á mangan hátt, ein sera kærkomin áminning um, at tað er umráðandi at fáa miðbýin at mennast, so hesin kann gerast eitt kraftsentur, har allir føroyingar og útlendingar við, kunnu kenna á sær stórbýardám.

Tá miðbýarætlan skal gerast, er umráðandi bæði at hyggja frammeftir, men eisini at taka tað við, sum onnur undan okkum hava lagt lunnar undir. Tað er í hesum sambandi eisini umráðandi at leggja eina langtíðarætlan, so miðbýurin yvir ár, veruliga verður útbygdur eftir eini fastsettari ætlan.

Fleiri øki eru nevnd í nýggju miðbýarætlanini, og kanska serliga økið, niðri í Vágsbotni, kann við hesi ætlanini, gerast ein sonn perla.

Eitt annað øki sum er sera spennandi er økið millum Sjónleikarahúsið og Kommunuskúlan. Her verður lagt upp til, at gera eitt torg har skúli og mentan kunnu samstarva.

Nógv hevur verið frammi um, hvat skal gerast við Kommunuskúlan, men hví ikki hava skúla á hesum øki, har skúli hevur verið í eina øld ? – sjálvandi skal Havnin hava ein miðbýarskúla. Miðbýarborgarar hava tørv á einum nýhugsaðum og framsóknum miðbýarskúla eins og høvustaðurin hevur tað.

Søguliga staðið har Kommunuskúlin liggur í dag, eigur ikki bara at gerast til okkurt hissini, heldur eigur staðið at nýtast til tað, sum upprunaliga ætlanin er, nevniliga skúla har ungdómur flokkast - eisini aftaná skúlatíð.

Kommunuskúlin hevur, til allar tíðir, verið ein skúli fyltur við mentanar - og listatilboðum. Hettar hóskar væl saman við ætlanini at gera mentanartorg millum Sjónleikarahúsið og skúlan.

Arbeiðið við at leggja Venjingarskúlan og Kommunuskúlan saman í eina eind er gleðiligt og gongur sum skilst væl. Hesin samanlagdi skúlin, fer at hava nógvar nýggjar møguleikar við sær.

Guli bygningurin sum har standur í dag eigur at takast niður, og nýggjur skúli byggjast, við atliti til, at skúlin eisini kann gerast eitt mentanarligt kraftsentur í miðbýnum, har havnaborgarar kunnu savnast.

Havandi í huga at heimurin hungrar eftir kreativum fólki, og at allar kanningar vísa at list saman við ítrótti, eru fremstu átøk, fyri at menna innlæringina hjá børnum, eiga vit at ganga undan á hesum øki.

Her mitt í Havnini er møguleikin at byggja ein skúla sum  ein kreativan depil, har rúm fæst fyri skúla, frítíðarskúla, framførslum, framsýningum og øðrum kreativum virksemi. Á henda hátt kann virksemi fyri ung, sum í dag heldur til í ótíðarhóskandi hølum í Margarinfabrikkini eisini, sum ein heilt nattúrligur partur, hava rúm her.

Nútíðar skúlin skal byggjast eftir nútíðarleisti, og tí krevst opinleiki, nýhugsan og árræði at bróta uppúr nýggjum.

Vit eiga, nú vit skriva 2012, at tora at hugsa nýtt, tora at hugsa skúla inn í eina nógv breiðari eind, har pláss er fyri aktiviteti allan sólarringin - eina eind sum liggur mitt í býnum, og tí fær gagn av tí sum miðbýurin hevur at bjóða, og miðbýurin fær gagn av tí sum hesin hevur at bjóða.

Andrea Heindriksdóttir

Um anonymisering og fremmandgerð av býarrúminum í Havn

"Hóast rákið er til høgru eru hjørtuni til vinstru.." soleiðis sungu Frændur einaferð, men tað var væl áðrenn flatskattur, makrelpengar og oljuvónir settu inn eina pengaautomat beint har, sum hjartað upprunaliga átti at verið, mitt í bringuna á føroyska samfelagnum.  Ómentaða lyndið at hyggja fram uttan atlit til okkara egnu sermerki, minnast vit frá 80´unum, tá nokk so nógv eftir øllum at døma varð gjørt fyri at fáa miðbýin í Havn eins átøkan onkrum anonymum donskum provinsbýi sum til bar. Í penleikans ruddingaraldu og peningastreymi hvarv tann dynamiska Perlan við rustaðu tekjuni og tann fjálgi handilin hjá Hans Joensen og í staðin fyri fingu vit Handilskjarnan, sum ongantíð hevur fungerað serliga væl í býarrúminum. Vit fingu eisini eina gongugøtu, sum bara var gongugøta av navni og ikki í praksis og her eru tað enn mest bilarnir og ikki so nógv teir anonymu flisarnir og tær enn meira anonymu gøtulampurnar, sum misprýða gøtumyndina og ganga út yvir trivnaðin. Eg eri væl greið yvir, at vit ikki kunnu brigda nøkrum ávísum fyri rák og ta menning, sum fer fram og sum eigur at fara fram, men eg haldi, at vit mugu hugsa okkum væl um. Herfyri tók Hans Mortensen stig til eitt visionert uppskot, sum Gunnar Hoydal og onnur hava gjørt; Havnin innan fyri Stóragarð um býararkitektur í Havn, har okkurt tykist sera skilagott, meðan okkurt annað tykist meira ivasamt. Tað góða við hesum uppskoti er, at tað gevur okkum høvið at kjakast og at finna út av hvørjar loysnir eru skilabestar áðrenn farið verður fram eftir fummum.

Hetta ber eyðsýnliga ikki altíð til og nú eru vit við at nærkast orsøkini til, at eg so illsliga eru farin í blekkhúsið morgun. Tí eg varð beinleiðis illa við at lesa í vikuskiftis-Sosialinum fyrst ein greinastubba um, at gomlu húsini hjá Hákuni Djurhuus (Kristiani Djurhuus, løgmanni) eru tikin niður og at keyparin, sum er ein makrelreiðari, fer at reisa ein skrivstovubygning á sama stað, har sum tey fínu húsini frá 1887 og gomlu postmeistarahúsini hava staðið á Krákusteini.

Longur inni í sama blaði stendur yvirskriftin "Fer at prýða býin og menna vinnulívið" at lesa. Greinin snýr seg um fyrrverandi Saltsøluna og fyrrverandi bygningarnar hjá Bacalao, sum nú skulu klæðast. Í greinini verður staðfest, at bygningarnir ikki eru vakrir í dag, men at teir um ikki langa tíð fara at standa sum prýðiligastu bygningar á vestara havnaøki í Havn. Tórshavnar Kommuna er byggiharri og bæði havnanevndin og fíggjarnevndin hava samtykt, at bygningarnir skulu klæðast, arkitektakapping hevur verið um hetta. - Eg má fyri tað fyrsta spyrja hvør hevur avgjørt, at hesir bygninngarnir eru ljótir? Tað eru teir yvirhøvur ikki. Bygningarnir eru merktir av teirra funktión og av estetikkinum frá teirra tíð. Teir skulu hampast um, gamaní, men við allari virðing fyri avvarðandi arkitekti, sum hevur gjørt nýggja snøgga uppskotið, er broytingin so ógvuslig, at tað lítið og einki hevur við gomlu bygningarnar at gera. Ovasta myndin er av parti av verkætlanini, betri myndir eru í Sosialinum. Samanumtikið tykist tað sum um, at vit í Føroyum seta størri prís uppá og romantisera avgamlan estetikk, hús við flagtekjum osfr., sum vit fegin vilja varðveita, meðan lítil og eingin áhugi er fyri eitt nú 50´unum, teimum mongu smáu blikkklæddu húsunum ella gomlum ídnaðarbygningum sum t.d. Bacalao og Saltsøluni. Kommunuskúlin er eisini eitt serstakt bygningsverk við fantastiskari listprýðing, eisini her mugu vit hugsa okkum væl um.

Flakavirki og ídnaðarbygningar eru sum kunnugt týdningarmiklir partar av okkara søgu. Vit síggja hvussu Østrøms fabrikk er komin til mentanarligan heiður og æru, her eru broytingar hendar, men tær flestu og mest radikalu broytingarnar eru hendar innanhýsis í bygningunum. Bacalao og Saltsølan eru partar av samleikanum hjá Tórshavnar býi og tí skilji eg als ikki ætlanirnar um at klæða bygningarnar av nýggjum. Heldur skuldu vit varðveitt fasadurnar og restaurera bygningarnar innan, so at teir kunnu brúkast til okkurt skilagott. Onkur av betongkassunum, sum eru komnir seinni, kann helst broytast eitt sindur ella takast burtur, so at teir sermerktu hvítu bygningarnir síggjast betri, men alt við virðing fyri tí verandi. Vit hava so ómetaliga fáar periodir, sum síggjast aftur í bygningunum í býnum og tí haldi eg, at tað er skeivt at taka burtur tað lítla, sum vit hava, sum er sermerkt og sum sermerkir okkum til frama fyri nakrar snotiligar, men fullkomiliga fremmandar og anonymar glasfasadur, ið tað sama kundu staðið í Herning ella onkra aðra staðni.

Húsini hjá Hákuni Djurhuus á Krákusteini verða tikin niður

Ingi Sørensen tók tær báðar niðaru myndirnar

Mentamálaráðið

Hvat siga ráðini? Um veggir dugdu at tala, høvdu veggirnir í okkara stjórnarráðum helst kunnað sagt nógva góða søgna, sum ikki er fyri sartar sálir. Men veggir siga einki, hesum vita vit av. Hús kunnu harafturímóti tala, tey eru ekspressivar eindir, sum siga eina rúgvu av søgu og sum heldur ikki ræðast at skrøgga viðhvørt.
Nógv verður granskað í á hvønn hátt hús og byggjarí samskifta, men her kemur eitt fullkomiliga óvísindaligt umfar av gitingum í mun til hvat nakrir av okkara mest umráðandi bygningum, stjórnarráðini siga.

http://listinblog.blogspot.com/2012/05/tinganes-vit-vita-hvrju-vit-eru-og-hvat.html

http://listinblog.blogspot.com/2012/05/figgjarmalarai-haldi-tykkum-burtur.html

http://listinblog.blogspot.com/2012/05/heilsumalarai-og-almannamalarai.html

http://listinblog.blogspot.com/2012/05/fiskimalarai.html

Mentamálaráðið.

Byggilist er so nógv og tað ber illa til at generalisera. Tað ber kanska til at siga, at byggilist altíð er samfelagslig og altíð er úrslitið av ávísum søguligum og geografiskum treytum. Ella at byggilist hevur altíð eina konstruktión eina funktión og ein form, og byggilist hevur eisini altíð minst tveir partar: Tað uttara og tað innaní. Burtur úr hesum skal so okkurt koma burtur úr, sum bæði er meiningsfult, estetiskt og praktiskt.

Hesin týdningurin kyknar ofta, men ikki altíð, tá vit føla, at tað er samband millum ymsu lutirnar í einum bygningi. Tá tað eydnast at skapa eina syntesu millum tað uttara og tað innara, millum tær søguligu og geografisku treytirnar, millum konstruktión, funktión og form kemur ein harmoni sum ger, at vit hava lætt við at góðtaka ein bygning. Tá tað harafturímóti ikki eydnast at skapa eina syntesu, hava vit ilt við at fata hvat vit skulu brúka hann til, hví hann liggur har, sum hann liggur og hvat hann yvirhøvur vil okkum, og tað merkir ofta, ikki altíð, at bygningurin missur sín týdning. Vit gloyma hann og forsøma hann.

Síðst og so heilt vist eisini minst í hesari bloggrøðini kemur ráðið hjá teimum føgru listunum og teirri kæru mentanini, sum hevur heima í einum bygningi, ið eins væl kundi húsað einum papptallerkafyritøku ella eini kommunalari motorskrásetingarskrivstovu. Bygningurin veit ikki heilt hvat hann er og álvaratos kann tað gera honum tað sama. Hann veit heldur ikki um hann ætlar at vera byggilist ella ikki, hann hevur valt ein Tinganesreyðan lit og spælt sær eitt sindur við detaljum í framsíðuni, men so allíkavæl ikki ordiliga. Hann gav upp mitt í verkætlanini og dugir ikki at síggja tað týdningarmikla í at gera naka fult og heilt. Nú hevur hann latið alt falla og orkar ikki so mikið sum at royna at goyma óruddið, sum hópast upp í honum: "Eg havi uppgivið alt og ikki eingang tað tími eg at hava áhuga fyri" sigur hann.