Misjøvn, tveydimensjonal útflytingarframsýning...

Gumma plagdi onkuntíð at tosa um at vera í vandring, ið sipar til ta serligu støðuna, sum valdar í løtuni í millum tá man er vakin og svevur. Tað er ta stund, tá dagsins vit og skil er um at verða yvirtikið av heilt øðrum parametrum á ferðini inn í markleysa dreymaheimin og hetta má sigast at vera ein listarliga fruktagóð støða, sum ávirkar fleiri av ungu listafólkum okkara. So er spurningurin bara um eisini Udvandring er fruktagott listarligt útgangsstøði, í øllum førum er hetta hugtakið øðrvísi konkret, og sipar til ein áleikandi trupulleika hjá føroyska samfelagnum. Men Udvandring er altso eisini heitið á eini listaframsýning á Norðurbryggjuni í Keypmannahavn hjá seks ungum føroyskum listafólkum, harav helvtin í løtuni livir í útlegd. Heiðrik á Heygum býr í Keypmannahavn og hevur kuraterað framsýningina við verkum hjá sær sjálvum og hjá Halldis Olsen, Jóannesi Lamhauge, Silju Strøm, Erlu Maritu Askham og Jóhan Martini Christiansen.

Framsýningin tekur tráðin upp frá framsýningini Innrás í Müllers Pakkhúsi í Havn í 2010, og sjálvt um bert fá verk ganga aftur í báðum framsýningunum, minna tær í stíli um hvørja aðra við figurativari, forfínaðari og tveydimensjonalari list í ráum pakkhúsumhvørvi. Listafólkini eru øll fødd millum 1981 og 1987, so elsti luttakari er farin um tey tríati, meðan hini fyri tað mesta eru síðst í tjúgunum, hetta er sostatt ikki heilt blaðung listafólk. Men ein føroysk ættarliðsmarkering av tílíkum slagi er áhugaverd í sjálvum sær, og framsýningin riggar eisini sum heild sera væl í ráu hølunum hjá Norðurbryggjuni, sjálvt um okkurt sjálvandi kundi verið betri. Og lat meg bara leypa út í tað, áðrenn ummælið verður til eina ørkymlandi vandring kring heitan greyt. Lat meg bara viðganga alt fyri eitt, at eg eri eitt sindur vónbrotin av framsýningini, sum eg hevði ógvuliga stórar vónir um.

Framsýningin hevði verið betri um eitt nú Silja Strøm fekk betri umstøður at sýna fram, og um eisini Jóhan Martin Christiansen fekk pláss til sínar installatiónir á framsýningini. Teirra list er ikki uppraðfest eins og hon hevur tað uppiborið í mun til sólarkláru góðskuna, ið merkir verkini hjá hesum báðum listafólkunum. Myndirnar hjá Silju hanga ikki væl á framsýningini, serliga hanga tær fínligu blýantstekningarnar serstakliga illa á einum veggi við nógvum, órógvandi elementum. Teir sjey smáu málningarnir hjá Silju Strøm eru stuttligir og frekkir, samstundis sum teir geva áskoðaranum assosiatiónir til okkurt øgiliga hámentað og listafínt. Rosalittu, ljósabláu og dustgrønu litirnir tala til okkara um okkurt, sum er gamalt, kunstigt og mentað. Myndevnini, sum í fleiri førum sameina menniskjafigurar við fuglaskap, kenna vit eisini úr griksku mytologiini, men symbolikkurin er ikki á samsvarandi hátt avgjørdur frammanundan í samtíðarlistini hjá Silju Strøm. Skapini á figurunum eru í summum førum eitt sindur bronglað og hetta gevur saman við bylgjurørslunum ein serstakan, surrealistiskan og dreymakendn dám. Myndirnar hjá Silju Strøm eru enn sum áður kollasjukendar og samansettar, men tær eru allíkavæl í ferð við at gerast eitt sindur einfaldari, álvarsligari, klárari og listarliga enn meira sannførandi enn áður. Tann størsta av teimum smáu myndunum er framúrskarandi, bæði einføld og rík við tveimum ymiskum søgugongdum, eini loddrættari og eini vatnrættari, sum viðmerkja og spegla hvørja aðra.  

Jóhan Martin Christiansen hevur nakrar svartar og hvítar linoskurðir við á framsýningini, sum eru heilt ómetaliga einfaldir og eitt sindur ríkiliga nógv back to basics, tá hugsað verður um, at listamaðurin er ein uprising installatiónslista-star í danska høvuðsstaðnum. Tí tó at Jóhan Martin Christiansen enn er lutfalsliga ungur akademinæmingur, hevur hann rættiliga gjørt vart við seg í danska listaumhvørvinum við t.d. framsýningini Self-Portrait in Very Dark, sum fekk nógv rósandi orð frá t.d. ummælaranum á Information, Michael Jeppesen. Jóhan Martin stáplar ymsar lutir upp í originalum konseptuellum installatiónum, sum eru merktar av bæði humor og poesi, og eg hevði heilt erligt glett meg at síggja nakrar tílíkar installatiónir á framsýningini.

Heiðrik á Heygum fevnir listarliga rættiliga breitt um fleiri listarlig tøkni, men hevur seinastu árini brúkt mest av krúti uppá filmsverkætlanir. Tað hevði riggað væl til framsýningina evnisliga og hevði gjørt hana meira dynamiska, um hann hevði valt at sýna fram eina filmsverkætlan, t.d. filmin Sigarett. Men í staðin fyri at hava filmslist á framsýningini insisterar Heiðrik á Heygum uppá tveydimensjonala list við trimum stórum pappírsverkum, ið øll avmynda eina kvinnu. Tey eru grafiskt greið og avgjørd við svartari bakgrund, reyðum detaljum og ljósari ella hvítari figuratión. Myndirnar eru hongdar upp við klemmum á sama hátt sum í Innrás, men hesar nýggju myndirnar hava ikki tann sama lætta, gjøgnumskygda dámin sum tær eldru myndirnr. Tær tykjast hin vegin eitt sindur tungar og kompaktar og patetiskar. Tær snúgva seg um kvinnur, ið antin eru uppá vegin ella sita við vøgguna. Evnisliga tykjast tær snúgva seg um samleika, kanska nationala samleikan hjá listamanninum, tí ein reyður hvalur sæst í tveimum av myndunum. Silja Strøm hevur forrestin eisini ein syrutan lítlan lunda millum síni myndevni sum eitt dekorativt emblemi við føroyskum signalvirði. Men undantikið í heitinum Udvandring tykist Føroyar-tematiseringin hvørki serliga gjøgnumførd ella djúphugsin á framsýningini og hetta hevur neyvan verið ætlanin.

Halldis Olsen hevur onkra eldri mynd við á framsýningini, sum er sterk, men í mun til hennara aldur og listarligu styrki hevði eg væntað bert at sæð nýggj verk á ferð í eini fúkandi menning. Ein tílík er kanska ikki heilt so eyðsýnd, tá eldri myndir verða framsýndar, men tað sæst tó alt fyri eitt, at Halldis Olsen er farin at arbeiða við meira kompleksum grafiskum mannagongdum, sum hon væl og virðiliga dugir at stýra. Myndirnar eru óhugnaligar, og enn tykjast tær eitt sindur gamaldags, tær minna í stíli eitt sindur um myndirnar hjá Goya av krígsræðuleikum, samstundis sum hetta er egin samtíðarlist. Erlu Maritu Askham havi eg bert upplivað einaferð áður, tað var á Ólavsøkuframsýningini, sum teir báðir Heiðrik á Heygum og Jóannes Lamhauge fyriskipaði fyri nøkrum árum síðani. Tá sýndi hon fram eina monumentala mynd av einari kvinnu, sum vaskaði vesið. Herlig mynd við feministiskum undirtonum, og rættiliga serstøk myndevnisliga sæð í føroyskum listahøpi. 

So vítt sum eg dugi at síggja er tað enn eitt slag av sjálvsmynd, sum Erla Marita Askham arbeiðir við og stílurin er eisini enn eitt sindur pop art ella teknirøðskendur, men myndevnið av tí yvirdimensioneraðu listakvinnuni, sum eygleiðir tey elasmáu fólkini, er eitt sindur surrealististiskt á leið yvir í okkurt, sum Edward Fuglø kundi funnið uppá. Hann brúkar ofta yvirdimensioneraði fólk á sínum myndum, og eg hugsi, at Fuglø yvirhøvur er rættiliga væl dámdur millum  ung, sum hava hann sum fyrimynd.

Jóannes Lamhauge hevur tveir málningar við á framsýningini, harav eg  havi sæð tann eina á Ólavsøkuframsýningini í fjør. Eg veit ikki hvat eg skal siga um hesar myndirnar hjá nærlagda Jóannnes Lamhauge. Men tá omanfyrinevndi Edward Fuglø kann forsvara seg sjálvan við einum kitschpredikati í sambandi við eina drottningagávu, ber tað møguliga eisini til at brúka ein tílíkan lykil til fatanina av myndunum hjá Jóannesi Lamhauge. Kanska vantar mær ein tílíkan lykil, tí myndirnar eru í øllum førum ikki lættar at ynna hjá mær. Báðar myndirnar avmynda eina kvinnu og ein fugl, eitt myndevni, sum t.d. listakvinnan Silja Strøm fær nakað dynamiskt og nýtt burturúr. Tað ger Jóannes Lamhauge ikki. Talan er sostatt um rættiliga stóran góðskumun á ungdómsframsýningini Udvandring, sum er at síggja á Norðurbryggjuni í Keypmannahavn inntil 28.mai.

(KP)
Fotomyndir: Gyðja Hjalmarsdóttir Didriksen og Kinna Poulsen

Tvær av myndunum hjá Heiðrik á Heygum

Tekning hjá Silju Strøm

Silja Strøm. Málningar.

Við inngongdina

Plakat og kort til sølu

Tekningar hjá Silju

Silja Strøm

Framsýningin riggaði væl

Jóannes Lamhauge

Halldis Olsen

Tey ungu stillu á veg inn í framsýningina

Filmsgrunnurin býtt út stuðul

Filmsgrunnurin, sum Norðurlandahúsið og Klippfisk stovnaðu fyrr í ár, hevur fyri fyrstu ferð lutað út stuðul til filmsverkætlanir. Áhugin at gera føroyskan film er stórur, og Filmsgrunnurin fekk 20 umsóknir um stuðul. Tilsamans varð søkt um 936.000 krónur. Kvinnur stóðu fyri 5 av  umsóknunum, meðan menn stóðu fyri hinum 15 umsóknunum. 

Sannførandi heildarmynd
Í hesum umfari valdi nevndin at lata tilsamans 155.000 kr. í stuðli til 7 verkætlanir. Talan var um fýra narrativar stuttfilmar, ein dokumentarfilm, ein listarfilm og eina verkætlan hjá einum ungum, spírandi talenti.

Stuðulin er latin verkætlanum, sum lúka treytirnar, ið eru ásettar í viðtøkunum fyri grunnin. Men játtanin er avmarkað, og áhugin fyri stuðli er stórur, so nevndin hevur eisini hugt at, um verkætlanirnar eru nóg ítøkiligar og búnar til stuðul, um játtaði stuðulin frá Filmsgrunninum ger nakran mun, og um verkætlanin sum heild er nóg sannførandi.

Ein møguleiki afturat í ár
Tað verður ein møguleiki afturat at søkja stuðul í ár, tí næsta tíðarfreist at søkja um stuðul úr Filmsgrunninum er 1. september 2012.

Í nevndini fyri Filmsgrunnin eru Urd Johannesen, forkvinna, og Mikkjal Helmsdal, Jákup Veyhe og Jan Jørgensen, nevndarlimir. Urd Johannesen umboðar Norðurlandahúsið, meðan hinir tríggir umboða Klippfisk.

Hesi fingu stuðul frá Filmsgrunninum:

Sakaris Stórá fekk 40.000 kr. til stuttfilm
Andrias Høgenni fekk 15.000 kr. til stuttfilm
Heiðrik á Heygum fekk 25.000 kr. til stuttfilm
Anton Petersen fekk 35.000 kr. til stuttfilm.
Torfinnur Jákupsson fekk 20.000 kr. til dokumentarfilm.
Marianna Mørkøre og Rannvá Káradóttir fingu 17.000 kr. til listafilm.
Rani Petersen fekk 3.000 kr. til stuttfilm. Nevndin metti, at hann sum ungt, spírandi talent skuldi hava hendan stuðul.

Svenskur filmur ávegis til Mykinesar

Í dag kemur eitt svenskt ferðalag til Føroya. Tey eru filmslistamaðurin Staffan Júlen, scenografurin Lotta Melin, listamaðurin Jan Håfström og Bergbohm Culture Communications. Berghbohm Culture Communications er eitt óheft mentanaradministratiónsfyritøka, sum arbeiðir við at menna listafólk, stigtakarar, felagsskapir og verkætlanir innan samtíðar list og mentan.

Tey koma higar at gera ein film, sum eftir ætlan verður tikin upp í summar. Á teirra heimasíðu stendur skrivað:

"23/4 - 2012: Tomorrow it’s off to the Faroe Islands along with choreographer Lotta Melin, artist Jan Håfström and filmmaker Staffan Julén. Our goal is to prepare a new dance film. The recording production will be taking place on the island Mykines later this summer. The background to this project begins when Lotta Melin in June 2011 was invited to hold a three-day workshop in Torshavn on the Faroe Islands. The result was a performance with eight actors from the Faroe Islands and two dancers, one from Sweden and one from the Faroe Islands. The performance was shown at the opening of the exhibition Cosmic Sleepwalker, by Knud Odde and Jan Håfström at the Nordic House in Torshavn. With them was also the filmmaker Staffan Julén to document the opening but also to film and create a short dance film for the exhibition. Now, we will continue on this project by making this new production."

Sí:

 http://listinblog.blogspot.com/2011/06/ra-og-filmur.html

http://listinblog.blogspot.com/2011/06/kosmisk-somngangare-og-la-buena-muerte.html

 http://listinblog.blogspot.com/2011/05/endurfdd-vi-safe-place-to-die.html

 http://listinblog.blogspot.com/2011/06/la-buena-muerte.html

(IS)

Udvandring á Norðurbryggjuni

Først tillykke til jer alle og tak for invitationen, jeg er meget glad for at få lov til at være her i dag.

For et par år siden havde nogle af disse seks unge kunstnere en udstilling i Tórshavn. Udstillingen hed invasion, og det er fristende at lommefilosfere lidt over disse titler. Invasion og udvandring. I den første kommer noget udefra og ind. I den anden forsvinder noget indefra og ud. Men, den første udstilling fandt sted på Færøerne, hvor kunstnerne kommer fra, den anden i Danmark, hvor kunstnerne kommer til, og dobbelttydigheden bliver således flertydig. Det, som er det ydre, bliver det indre og det ydre igen. Afsked og ankomst smelter sammen. Noget skabes, forsvinder og genskabes.

Den irske kunstner Brian McCarthy har skabt et stærkt romantiseret, og måske også mere end en lille smule satirisk, billede over temaet udvandring. En gruppe irske emigranter, oven i købet klædt i grønt, sidder i en båd, på store bølger, under stolte bjerge, på vej mod en bedre fremtid. De rejsende ser frygtelig sårbare og små ud alene på det mørke hav, men foran dem er der et hul i skyerne, hvorigennem solens stærke stråler vidner om lysere tider.

Billedet kan godt minde lidt om de første færøske maleres værker – om Christens Holm Isaksens værker, hvor fædrelandskærligheden ikke lader sig nægte. Hverken når meget nøjagtigt malede fugle vugger trygt ved den venlige færøske kyst, eller når naturen viser sig fra sin mere barske og ubarmhjertige side, og modige mænd i robåde kæmper sig over farefulde vande mod mørke og stejle klipper. Om Jógvan Waagsteins intense naturgengivelser, hvor mennesket er så uendeligt lille ved siden af det uendelige store hav og den uendelige store himmel, men, hvor det uendeligt grønne græs alligevel skaber en vis fortrolighed, og får det elskede fædreland til at fremstå mere imødekommende og gæstfrit. Om Niels Kruses følsomme naturskildringer, hvor den store himmel henligger havet, fjeldet og den idylliske bygd i et magisk lys, som synes at tilhøre en anden verden og ophæve hele sceneriet til det guddommelige. Eller om Sigmund Petersens billeder, hvor varder i høje fjelde over dybe vande, vidner om et land og et folk, som kender, forstår og respekterer sin historie og sine traditioner. Hvor varden lader fortid, nutid og fremtid mødes og forsikrer os om kontinuitet i samfundet og om, at landet vil bestå.

Men Brian McCarthys billlede er fra 2012, og er derfor ikke fuldstændig blottet for ironi. I dag forekommer den nationalromantiske malestil kitchet og emnet patetisk, og kunstneren har da også distanceret sig selv fra det hele ved at overdrive scenen. Men udvandringsmotivet er alligevel interessant, hvis man ikke er for bornert. Det åbner muligheder for at kunsten kan kredse om omvæltninger, tab og myteskabelser. Forskydninger, hjemløshed og ædel lidelse. Nostalgi, sentimentalitet og patos. Det åbner op for at behandle grusom fare, angst, desperation, håbløshed og fortvivlelse sammen med malerisk skønhed.  For at forene voldsomme følelser med stoisk accept. Alt det, som altid har været accepteret i færøsk kunst, men som aldrig er blevet accepteret i den danske kunst.

Jeg vil hverken sammenligne de seks unge udstillende kunstnere med Brian McCarthy eller med de tidlige færøske kunstnere. I hvert fald ikke direkte. Erla Marita, Jóhan Martin, Heiðrik, Jóannes, Halldis og Silja er, hver på deres måde, inderligt forskellige fra både den oprindelige nationalromantik og fra den let distancerende, moderne iscenesættelse af det nationalromantiske. Flere af dem har endog taget kraftig afstand til netop dette nationalromantiske element i færøsk kunst, og gjort oprør mod det stadig dominerende landskabsmotiv. Men deres kunst handler alligevel, på hver sin måde, på en eller anden måde, om udvandring.

For i udvandringsmotivet forenes fortid og fremtid og steder forskydes. Tid og rum opløses og  mennesket befinder sig i en slags tidsløs, vægtløs tilstand. Og i dette synes jeg godt, man kan udlede noget fælles om disse seks meget forskellige unge kunstnere, som deler en livssituation, som ud- og indvandrere. For i deres kunst, kan netop denne tidsløse og vægtløse tilstand spores. Der er noget ubestemt over deres kunst. Et spil frem og tilbage mellem tradition og nybrud, en evig bevægelse mellem det indre og det ydre og mellem opbygning og nedbrydning, mellem det varende og det forgængelige, mellem steder og ikke-steder. Noget ubestemt, som spejler det ubestemte ved udvandring, hvor afskeder og ankomster flettes sammen og hvor kontrasterne mellem en lukket fortid og en åben fremtid, mellem det at fjerne sig fra noget og tilhøre noget, mellem indlevelse og distance hele tiden mødes, transformeres og skilles igen.

På den måde finder ungdommens billeder af ensomhed og usikkerhed og af behovet for at høre til, nye dimensioner med begrebet udvandring. Ligesom begreberne hjem og hjemløshed finder nye betydninger med denne udstilling.

Det er farligt at kategorisere kunst efter geografi og at påstå, at der findes noget sådant som national kunst. Samtidskunsten må betragtes, som en international bevægelse og regionale versioner indeholder kun overfladiske variationer. Men måske er netop dette begreb, udvandring, som kunstnerne i dag har gjort os bevidste om, i stand til at fortælle noget mere væsentligt om geografiske forskelle. Begrebet rejser spørgsmålet om iboende geografisk identitet, om hvorvidt en kunstnerisk bevidsthed delvist skabes af kunstnerens fædreland og således også, hvorvidt både egenart og personlighed forsvinder jo mere global stilen bliver i samtidskunsten. Hvorvidt kunsten er i fare for at blive homogen og autenciteten i fare for at forsvinde. Igennem sin ubestemhed, foreslår begrebet undvandring måske, at vi ikke helt skal slippe den geografiske inddeling af kunst, men at vi bare skal forholde os meget mere abstrakt til den. For det er som om denne kunst både findes i et transitrum, hvor alt tømmes for identitet, historicitet, lokale kontekster og værdier og kulturbærende traditioner og i det modsatte, nemlig et specifikt rum, hvor oprindelse og egenart har en betydning. De bryder med den begrænsende tradition, men samtidig nægter de en global udrensning af forskelle, og på den måde skaber de en slags syntese af det samlende og det opsplittende, af ikke-steder og forankrede steder. De lader det lokale og globale forskyde sig, opløses og gensamles. Gør det lokale globalt og det globale lokalt, hvis man skal udtrykke sig lidt som et slogan.

I hvert fald synes jeg, at det er lykkedes for jer at skabe en fornemmelse af, at det som I udvandrer fra lever videre i jeres kunst, men bliver til noget andet, som er i evig bevægelse. I har skabet et billede af en kompleks cyklus, som både er national og international og både handler om afskeder og ankomster, og jeg håber at denne cyklus også betyder, at I kommer tilbage igen engang. Vi har brug for jer. For kære kunstnere. Ligesom Mikines, der malede sine første grindedrabsbilleder i ufrivilligt eksil under anden verdenskrig, og med dem kom til at revolutionere den færøske kunst, så tror jeg også at jeres udvandring kan revolutionere den færøske kunst. Men udvandring handler ikke bare om spirende håb og nye horisonter, om flugten fra en klaustrofobisk situation til en åben tilstand. Det handler ikke bare om tidsløshed og vægtløshed, og om at få modsætninger til at mødes og skilles, det handler også om fortvivlelsen hos dem I lader tilbage. Så kom snart hjem.  

(IS)

Myndir: Gyðja Hjalmarsdóttir Didriksen

”Sannar filmsperlur … Tú fært ilt í sinnið … Ósmurd realisma … Neyv og intim, so skitin, kynisk og kortini empatisk.”

Katrin Ottarsdóttir, filmsleikstjóri, og Hildigunn Eyðfinsdóttir sýna filmsinstallasjónina LEJLIGHEDSMINDER í Keypmannahavn

Tíðindaskriv:

Frá mikudegi 25. apríl til hósdagin 3. mai verður filmsinstallasjónin LEJLIGHEDSMINDER hjá møðgunum Katrini Ottarsdóttir og Hildigunn Eyðfinsdóttir sýnd í fyrrverandi tappihøllini Ny Tap á Carlsberg í Keypmannahavn.

Hildigunn hevur skrivað handrit og tekstir til filmarnar í installasjónini eins og hon er einaleikari í øllum filmunum. Katrin hevur leikstjórnað og tikið upp.

Installasjónin
LEJLIGHEDSMINDER er uppbygd sum ein íbúðarpallmynd, har fimm stuttir filmar koyra í ring í hvør sínum. Hvør filmur er um eina ung kvinnu, sum verður órógva í sínum gerandisdegi av óunniligum barnaminnum, sum troka seg inn á hana og yvirtaka sinni hennara.

Sum áskoðari kanst tú ganga úr einum rúmi í annað, og tú gert sjálv(ur) av í hvørji raåðfylgju tú hyggur at filmunum, og um tú vilt síggja teir í brotum ella í fullari longd – og hvussu ofta tú hyggur at hvørjum filmi. Filmarnir eru í hvør sínum rúmi, men ljóðið frá øllum filmunum hoyrist alla tíðina allastaðni, og við tað, at filmarnir eru ymiskir til longdar, er upplivingin øðrvísi, hvørja ferð tú kemur aftir til eitt av rúmunum.

Ljóði og øðrum tekniskum arbeiðið hava Henrik Jensen og Hugin Eide staðið fyri.

Stuðulsgrunnurin hjá Danske Filminstruktører hevur veitt stuðul til uppsetingina.

Myndir og videobrot
Myndir og videobrot úr filmunum er at síggja á http://www.lejlighedsminder.sk/

Hvar og nær
LEJLIGHEDSMINDER verður víst á NY TAP, Carlsberg, 25. april - 3. maj 2012, hvørt kvøld kl. 19-22.
Atgongumerki: 50 krónur, lesandi tó einans 30 krónur.
Vín, øl og sodavatn fæst eisini fyri bíligan penga.
Hildigunn og Katrin verða til staðar øll kvøldini, tó ikki leygarkvøldið 28. apríl.

GG! Lejlighedsminder er ein sterk og óunnilig uppliving og er tí ikki er egnað fyri børn.

Sýningar áður
Partar av LEJLIGHEDSMINDER hava verið vístir á filmsstevnum í Lübeck í Týsklandi, og í Frederikshavn í Danmark umframt í Norðurlandahúsinum á føroyskum filmskvøldi í 2010.

Í teimum førunum hava filmarnir verið vístir á vanligan hátt tvs. í biografsali. Á komandi sýningunum á Carlsberg verða filmarnir fyrstu ferð vístir, sum teir eru ætlaðir: sum ein installasjón.

Gott ummæli
Eftir sýningina í Norðurlandahúsinum, skrivaði tann (ofta) kritiski Høgni Djurhuus í Sosialinum:

”Ósmurd realisma. Hesir báðir fyrstu [filmarnir] eru sannar filmsperlur. Frálíkar søgur, framúr væl sagdar á einum miskunnarleysum myndamáli, ósmurd realisma, einki uttanumtvætl, einki jólapynt. Júst soleiðis er tann góða, tann veruliga filmslistin.
Søgurnar í hesum báðum filmunum hjá møðgunum eru so erindarleysar, klaustrofobiskar og kompaktar, at tú fært ilt í sinnið av teimum. Frásøgnin er so neyv og intim, so skitin, kynisk og kortini empatisk. Sum sagt, ósmurd realisma.”

Um kvinnurnar aftan fyri Lejlighedsminder
Katrin Ottarsdóttir er útbúgvin filmsleikstjóri á Den Danske Filmskole, 1982.
Seinastu longu filmar hennara eru protrettfilmarnir Sporini vaksa úr orðum (2010) um Jóanes Nielsen, Ein regla um dagin má vera nokk! (2008) um Tórodd Poulsen, og Eingin kann gera tað perfekta (2008) um Hans Paula Olsen. Áður hevur hon skrivað og leikstjórnað spælifilmarnar Bye Bye Blue Bird (1999), Maðurin ið slapp at fara (1994) og Atlantic Rhapsody (1989).

Hildigunn Eyðfinsdóttir hevur síðani 1997 verið partur av altjóða performance-sjónleikarabólkinum Remote Control undir leiðslu av belgiaranum Michel Laub. Hon spældi annan høvuðsleiklutin í filminum Bye Bye Blue Bird (1999), og hevði fleiri leiklutir í 8 tíma langa stummfilminum Finnegans Wake, sum donsku listamenninir Christian Lemmerz og Michael Kvium gjørdu í 2000. Nýliga hevur hon spælt saman við ensk-danska performancebólkinum Wunderkammer.

Ymisk leinki:
http://www.lejlighedsminder.dk/
http://www.bluebirdfilm.dk/
http://hildigunn.dk/

http://listinblog.blogspot.com/2011/07/nyggj-froysk-filmslist.html

Til lukku Arnold

Í dag fyllir ein av okkara mest sermerktu listamonnum 75 ár. Eg havi áður greitt frá um fyrstu ferð, eg upplivdi myndirnar hjá Arnold Vegghamar (1937), henda uppliving var so mikið sterk, at hon ikki fer frá mær aftur. Hesi verkini bar tað barasta ikki til at ignorera. Hóast myndevnini vóru lutfalsliga vanlig føroysk myndevni við lýsingum av t.d. haga, bygd og lending, var úttrykkið í hesum glitrandi fepurheitu litunum nakað heilt fyri seg. Tær bestu myndirnar hjá Arnold Vegghamar eru tær har myndevnið er einfalt. Á tí økinum minnir  hann um hann Steffan Danielsen, sum í eini mynd av nøkrum hegnspelum, kundi úttrykkja so ótrúliga nógv. Stílurin í myndunum hjá Arnold Vegghamar er onkrastaðni í millum ekspressionismu og naivismu, samstundis sum hann er ógviliga egin við somu styrki, sum vit kenna frá Outsider Art. Á sama hátt sum hjá impressionistunum hómast ikki nógv av svørtum í myndunum hjá Arnoldi, sum fyri tað mesta brúkar sera bjartar litir sum t.d. gult, blátt, reytt, grønt og violett. Men listamaðurin broytist og mennist allatíðina, og eg gleði meg at síggja hansara nýggju myndir, sum vera við á framsýningini á Viðareiði. Hon letur upp leygardagin 28.4 i sambandi við hátíðarhald, tá Viðareiðis Kommuna fer at heiðra Viðareiðismálaranum. Meira um hetta seinni. Fyribils ynskja vit føðingardagsbarninum hjartaliga til lukku við teimum 75. 
KP

Vár við lýggjari samtíðarlist 6

Og dagurin er ein klokka. Trappan oman í kjallaran er brøtt. Næturnar endurtøkur av vendum løkum, ristum dýnum. Sveitta. Vendum kroppum, fetum eftir gráum vegi, bláum ballónum, endurtiknum luktum, heitum favnum, kvikum rørslum eftir speglbreytum. Vindeygum út móti altíð ráðandi tómleikanum, fremmandlleikanum, hesin staður hevur átt í allar tíðir. Vindeygum, sum endurtaka rópini úr dýpinum, dríva av svørtum regni, útihýsa ódjórinum, tómum bygningum, ókendum, gloymdum lagnum, bátum við ongum ljósi, krossaðum beinum, longum eygnavippum, innliti í innastu rúmini, afturlatnum eskjum, skroypiligum ljósareyðum vónum, ringari samvitsku, tráðum og horvnum klæðum. Køldum leðri og vónum um evnini at prenta í minnið. - Smakkurin av salti á varrunum er óberligur.

Mynd: Silja Strøm

Tekstur: Sissal Kampmann, brot burtur úr: Endurtøkur

Cindy Sherman í NY

Hevði eg havt veingir so fleyg eg avstað til har sum tað ikki kavar ella regnar. Eri blivin várótolin og upplivi meg sjálva sum óvanliga ónøgda við avfall av himni. Eg veit ikki hvussu veðrið er í New York, men inni á MoMA man tað vera toluligt. Har hava tey í løtuni eina afturlítandi framsýning við yvir 170 verkum hjá Cindy Sherman, sum mær hevði líkað at sæð júst ein dag sum í dag. Cindy Sherman er kendur amerikanskur fotografur, sum síðani sjeytiárini hevur pallsett seg sjálvan í fotomyndum, har hon hermir og avbronglar ymsar portrettsjangrur. Hon brúkar seg sjálva sum myndevni uttan at tað nakrantíð er talan um sjálvsmyndir. Við parykkum og protesum og klæðum manipulerar hon seg sjálvan til aðrar leiklutir, sum hon m.a. finnur í fjølmiðlunum og í gomlum kvinnuportrettum. Myndirnar kunnu vera stuttligar, men hava ofta ein álvarsligan tóna, og til tíðir eru myndirnar groteskar og óhugnaligar. Ofta hómast í hennara pallsetingum ein spísk viðmerking til mannliga sjónarhornið og lyndið at sexualisera og eindimensionera kvinnuna. Hesa framsýningina kundi eg hugsa mær at sæð, tí eg trongi til at uppliva list við hugburði og humor í professionellari uppseting. Framsýningin varir inntil 11.juni, her eru nakrar myndir á heimasíðuni hjá MoMa.

http://www.moma.org/visit/calendar/exhibitions/1170 

http://www.moma.org/interactives/exhibitions/2012/cindysherman/#/3/ 

Leik og lærd í Kringvarpinum

Í kvøld klokkan 19.30 kemur sendingin ”Leik og lærd” í sjónvarpinum.

Á heimasíðini hjá kringvarpinum stendur: “Mikið orðastríð hevur leingi verið um almennan stuðul til mentan og list í Føroyum. Hóast fólk flest í dag góðkenna ein ávísan form fyri fíggjarligan stuðul, so er tað enn ósemja um, hvussu og hvussu nógv. Ein av tvístøðunum er, um stuðulin er betur skipaður, um ein ger mun á yrkislist og áhugalist. Skal yrkislistin raðfestast hægri enn áhugalistin? Og manglar ein servitan innan list sum heild í føroysku stuðulsskipanini?”

Blæs í hornið, Carl Jóhan

Googlar tú Carl Jóhan Jensen, fært tú 5750 "hits". Millum hittini eru fleiri, ið snúgva seg um ymiskar Jóhannar, og onkrir Carlar eru eisini, og so eru tað heilt nógv, sum eita Jensen, men bara ein Carl Jóhan Jensen. -There can be only one, so segði hann sjálvur Highlandarin. Sjálvandi eru fleiri greinar um Carl Jóhan at síggja, men vit máttu skrolla fleiri síður niður á googleleitisíðuni fyri at finna leinkju til okkurt á okkara egna listabloggi, sum beinleiðis snýr seg um Carl Jóhan Jensen og tað er for galið og tí er tað eisini gott, at lesa á portalinum, at Carl Jóhan Jensen fer at halda flaggdagsrøðuna í ár. Flaggdagin, 25. apríl, er tað enn sum áður Havnar Hornorkestur, ið skipar fyri flaggdagshaldi í Havn. Skrúðgongan byrjar klokkan 15, tá Havnar Hornorkestur og skótarnir í Havn marsjera. Gingið verður frá Kommunuskúlanum oman á Vaglið, har Carl Jóhan Jensen heldur flaggdagsrøðuna. Flaggfundir hava verið á Vaglinum henda dag í 1941 og 1942, men so var ein steðgur til 1947, tá Havnar Hornorkestur tók henda siðin uppaftur. Havnar Hornorkestur varð stovnað í 1903. Orkestrið er sostatt yvir 100 ára gamalt og eitt av elstu tónleikafeløgum í Føroyum.
Havnar Hornorkestur vann evropameistarakappingina fyri hornorkestur (b-bólkurin) í 2004 og bleiv nummar 2. í 2006. Síðan 2006 hevur orkestrið ikki luttikið í nakrari altjóða kapping. Í 2011 varð Havnar Hornorkestur kosið best spælandi orkestur á Musikkstevnuni 2011, ið varð hildin í Norðurlandahúsinum.
Dagliga húsast orkestrið í Íshúsinum, aftanfyri Reinsaríði og við síðuna av Perluni í Tórsgøtu í Tórshavn. Vit gleða okkum til eina mergjaða røðu og kanska onkran øsandi militermarsj, tú nú nærkast 1.mai og 28 apríl og nú er nokk.

Mynd: Arnbjørn Dalsgarð.

Tveir føroyingar á Grønningen

Í ár luttaka tveir føroyingar, hjúnini og listafólkini Hjördis Haack og Hans Pauli Olsen, í bólkaframsýningini Grønningen í Keypmannahavn.

3500 fólk vóru til ferniseringina leygardagin, Lisbeth Bonde, listfrøðingur, helt røðu, sum kann lesast her: http://www.gronningen.dk/udstillingen-2012/lisbeth-bondes-tale/ og niðanfyri eru myndir og ein lítil filmur. Vit ynskja Hjördis og Hans Paula til lukku við framsýningini.
Myndir: Hjördis Haack og Hans Pauli Olsen

http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=Q4xVSf_s4ck

Tíðindaskriv: UDVANDRING - ung færøsk samtidskunst

21. april - 28. maj

 

På udstillingen stilles der skarpt på seks repræsentanter fra den yngste generation af færøske kunstnere. Flere af dem er dog uddannet eller bosat uden for Færøerne, de anvender forskellige teknikker og medier, men har det fællestræk, at de motivmæssigt bryder med de klassiske bygde-, havne- og landskabsmotiver, der traditionelt har været forbundet med kunsten fra Færøerne. De vender i stedet enten blikket udad mod omverden, indad mod dem selv eller kigger på den færøske kultur med kritiske øjne.

 

Det betyder dog ikke, at "Færøerne" som tema er fraværende på udstillingen, eller at f.eks. ”naturen” ikke spiller nogen rolle i værkerne. Men der finder alligevel et motiv- og temaskifte sted hos den unge generation, som nu kredser om egne livserfaringer og -betragtninger, kønsroller og identitetsspørgsmål.

 

Heiðrik á Heygum er kurator på udstillingen, og han betragter sin generations kunstneriske drejning, som et meget væsentligt skift i færøsk kunst og et udtryk for, at Færøernes tidligere isolation nu er fuldkommen brudt, og at de unge kunstnere i dag er aktører på en global frem for en lokal kunstscene.

På udstillingen kan man opleve værker af:

 

Erla Marita Askham Erla Marita Askham (1981) er en central aktør på den yngre færøske kunstscene. Hun arbejder med en præcis, men samtidig afvæbnende feminisme, der kritisk fokuserer på opvækstvilkår og kønsroller på Færøerne. Udtrykket er stiliseret og udført i gouache på karton.

 

Johan Martin Christiansen Johan Martin Christiansen (1987) studerer på kunstakademiet i Malmö (BFA). Arbejder med video, skulptur og grafik, ofte ud fra en (post-)konceptuel position. Værkerne kan betragtes som en slags materialedigte. Bag sig har han solo- og gruppeudstillinger på Færøerne, Sverige, Danmark, Island og Østrig.

Heiðrik á Heygum Heiðrik á Heygum (1983) er bosat i Danmark og arbejder med akvarel i store formater i en naturalistisk og til tider surreal stil. Har deltaget i adskillige udstillinger, samt bl.a. været kurator på udstillingerne Slóarblóð i 2007 og Innrás i Tórshavn i 2011. Heiðrik á Heygum er uddannet på Kort- og dokumentarfilmskolen og har lavet kortfilm, musikvideoer og illustreret børnebøger.

Jóannes Lamhauge Jóannes Lamhauge (1985) har siden sin debut i 1998 deltaget i talrige kunstudstillinger på Færøerne. Han er oprindelig uddannet i religionsfilosofi, men maler og arbejder som filminstruktør og grafiker. Hans værker er symbolistiske og præget af en søgen efter samspil mellem menneske og natur.

Halldis Olsen Halldis Olsen (1983) er uddannet trykker og grafiker i England og Italien. Hendes foretrukne teknikker er ætsning, akvatint, mezzotint og linoleum. Udgangspunktet for hendes værker er ofte detaljer fra mareridtsagtige drømme, der, kombineret med elementer fra hverdagen, skaber dystre og surreale sort-hvide universer.

Silja Strøm Silja Strøm (1987) er bachelor fra Glasgow School of Art og har de seneste år udstillet i Skotland, Danmark og Færøerne. Hun arbejder med både tegning og oliefarver. Motiverne skabes som collager af indtryk og billeder fra tidens magasiner, film og bøger, hvormed hun komponerer flerstrengede og associationsrige fortællinger og surreale universer.